Piotr Surma DEVblog

Kiedyś zastanawiałem się na jakiej zasadzie działają serwisy a’la YouTube. Wrzucam film, a on po chwili wyświetlany jest we Flashowym odtwarzaczu. W tym artykule postaram się wytłumaczyć na czym to polega i przedstawić praktyczne tworzenie takiego serwisu. Teoretycznie wygląda to tak, że wrzucam plik przez formularz na stronie, skrypt na serwerze go odbiera i zapisuje. Następnie sprawdzamy rozszerzenie i typ MIME pliku, czy rzeczywiście jest to materiał wideo. Na koniec musimy przekonwertować na serwerze owy film do formatu FLV (Flash Video). Tylko taki format obsługuje Flash. Do tego będzie potrzebny specjalny enkoder – ffmpeg. Wywołujemy go z poziomu PHP jako zewnętrzny program, ale o tym za chwilę. Ffmpeg musi być preinstalowany na serwerze, a z tego co się orientuję, żadna polska firma hostingowa nie udostępnia takiej funkcjonalności. Zdarzyło mi się sprawdzić w praktyce dwie zagraniczne firmy:

• www.cirtexhosting.com – serwery w USA, dość wolny transfer, wieczne problemy z CRONem (tydzień działa, tydzień nie działa), nie ma możliwości wprowadzenia własnych ustawień dla PHP5 (zarówno w .htaccess jak i przez własny php.ini) w przeciwieństwie do PHP4;
• www.apthost.com – serwery w Kanadzie, tu również dwie wersje PHP, ale problemów z własnymi ustawieniami nie miałem. Natomiast największą wadą jaką zauważyłem jest brak niektórych kodeków, np. do obsługi (konwersji) plików 3GP;

Niemniej jednak od czasu moich “testów” mogło coś się zmienić.

Jak zdobyć ffmpeg?

Oczywiście aby pisać tego typu serwis, trzeba go testować na bieżąco i sprawdzać czy wszystko działa tak jak należy. Nie może się to obyć bez ffmpeg-a na naszym lokalnym komputerze. Ze strony projektu można pobrać źródła, natomiast skompilowane binarki dla Windows można ściągnąć chociażby z tej strony. Pobrane archiwum rozpakowujemy do C:\Windows\ (lub do innego folderu ze zmiennej środowiskowej PATH). Dzięki temu zabiegowi będzie można wywoływać program z samej nazwy, bez podawania ścieżki.

Na początek formularz

Zbudujmy prosty formularz, za pomocą którego możliwe będzie wgranie pliku na serwer. Należy pamiętać o kilku obowiązkowych rzeczach:

• znacznik FORM musi mieć atrybut enctype=”miltipart/form-data” mówiący o tym, że będziemy przesyłać pliki;
• formularz musimy wysłać metodą POST;

Ukryte pole MAX_FILE_SIZE mówi o maksymalnym rozmiarze przesyłanego pliku. Nie jest to pole obowiązkowe, ale bardzo przydatne. Jako wartość przyjmuje rozmiar wyrażony w bajtach. Pamiętaj o ustawieniach dotyczących rozmiaru przesyłanego pliku w php.ini (post_max_size i upload_max_filesize). Jeśli wprowadzisz dużą wartość w pole MAX_FILE_SIZE, a ustawienia PHP będą bardziej ograniczały plik, zostanie on odrzucony po stronie serwera.

Odbiór pliku

Przesłany plik zapisany jest w katalogu tymczasowym. Aby go zachować musimy go przenieść do dowolnego wybranego katalogu na serwerze, który musi mieć prawa do zapisu.

W międzyczasie powinniśmy sprawdzić rozszerzenie i typ MIME pliku oraz dla pewności rozmiar.

Dla zachowania czytelności przedstawiłem w przykładzie tylko kilka rozszerzeń i typów MIME. W ostatecznym kodzie nie powinno zabraknąć następujących rozszerzeń: avi, mpg, mpeg, mpe, asf, asx, movie, wmv, 3gp, mp4, mov i rmvb oraz następujących typów MIME:

• video/avi
• video/mpeg
• video/mpeg4
• video/quicktime
• video/mp4
• video/x-msvideo
• video/x-ms-asf
• video/x-sgi-movie
• video/x-ms-wmv
• video/3gpp
• video/3gp
• application/force-download
• application/octet-stream
• application/mpeg4-iod
• application/mpeg4-muxcodetable
• video/vnd.rn-realvideo

Zauważ, że w przykładzie w tablicy $mime znalazła się jedna pusta wartość. Jest ona tam celowo. Zdarza się niekiedy, że tablica superglobalna $_FILES['video']['type'] przechowuje pustą wartość, mimo poprawności pliku.

Konwersja

Przyszedł czas na konwersję pliku. Aby tego dokonać, musimy wywołać program ffmpeg z poziomu PHP. Samo wywołanie ffmpeg z wiersza poleceń może wyglądać tak:

Natomiast aby wywołać program z poziomu PHP możemy posłużyć się funkcją exec(), system() lub shell_exec(). My skorzystamy z exec():

Poszczególne przełączniki w wywołaniu oznaczają:

• -i lokalizacja pliku wejściowego;
• -r framerate pliku wyjściowego;
• -ar częstotliwość próbkowania dźwięku;
• -ab bitrate dźwięku;
• -f informacja o formacie pliku wyjściowego (flv) i lokalizacji tego pliku;

Oczywiście ffmpeg ma wiele więcej innych przełączników. Pełną ich listę znajdziemy na stronie dokumentacji.

Należy pamiętać, że katalog pliku wyjściowego musi mieć prawa zapisu. W powyższym przykładzie zostało to pominięte, ale trzeba także sprawdzić nazwę pliku pod kątem niebezpiecznych znaków, które mogą stanowić komendę służącą do wykonania innego polecenia powłoki.

Dodatkowo ffmpeg umożliwia wyciągnięcie jednego kadru z filmu i zapisanie go jako obrazu. W ten sposób uzyskamy miniaturkę (podgląd) filmu:

Poszczególne przełączniki w wywołaniu oznaczają:

• -i lokalizacja pliku wejściowegoz filmem;
• -s rozdzielczość miniaturki;
• -vframes numer klatki do wyciągnięcia;
• -f informacja o formacie pliku wyjściowego (mjpeg) i lokalizacji tego pliku;

Oczywiście po konwersji możemy usunąć stary plik wideo, by nie zajmował cennego miejsca na serwerze:

Należy pamiętać, że PHP czeka na zakończenie działania wywołanego programu. W przypadku dużych plików konwersja może potrwać dość długo i potrzebować sporo pamięci. Niskie wartości max_execution_time i memory_limit w php.ini mogą zabić skrypt przed zakończeniem jego działania. Dlatego jeśli na naszym serwerze wartości te są niskie oraz nasza firma hostingowa nie pozwala ich zmienić, trzeba wprowadzić proporcjonalny ogranicznik rozmiaru pliku.

Odtwarzanie

Przyszedł czas na ostatnią operację, czyli wyświetlenie filmu na stronie www. Flashowy odtwarzacz możemy oczywiście zrobić samemu za pomocą programu Adobe Flash (lub zamienników). Możemy też skorzystać z gotowca. Udało mi się przetestować dwa tego typu odtwarzacze (darmowe do zastosowań niekomercyjnych): flowplayer i JW FLV Media Player. Na ich oficjalnych stronach możemy pobrać zarówno źródła, jak również skompilowane pliki SWF.

Na przykładzie flowplayer’a przedstawię jak umieścić film na stronie. W pobranej paczce znajduje się odtwarzacz w kilku skórkach, wybieramy jedną, na przykład FlowPlayerClassic.swf. Przykładowy kod wyświetlający film może wyglądać tak:

Uwaga! Kod ten obowiązuje do wersji odtwarzacza z czasów pisania tej notki. Informacje o implementacji najnowszej wersji znajdują się na stronie autora FlowPlayera.

Obydwa odtwarzacze mają wiele przełączników pozwalających dostosować odtwarzacz do naszych upodobań:

Pierwszy z nich, videoFile, (tu: flowplayer) jest obowiązkowy i informuje jaki plik ma zostać odtworzony. Kolejne są opcjonalne, w powyższym skrypcie wyłączyłem powtarzanie odtwarzania filmu i dostępność przycisku umożliwiającego użycie “pełnego ekranu”.

Pełna lista przełączników dla flowplayer’a dostępna jest tutaj, a dla JW FLV Media Player’a tutaj.